ពត៌មានជំនួយអំពីសន្តិសុខ Internet

**បញ្ជាក់៖ អត្ថបទនេះខ្ញុំបានធ្វើការបកប្រែពីអត្ថបទដើមជាភាសាអង់គ្លេសរបស់លោក @daisysun ដោយខ្ញុំមើលឃើញពីសារសំខាន់និងអត្ថប្រយោជន៏ ដើម្បីចែកជូនជាពត៌មាននិងចំណេះដឹងដល់បងប្អូន អំពីសុវត្តិភាពនិងសន្តិសុខក្នុងការប្រើប្រាស់ Internet និងវិធីការពារពីការហែករឺលួចទិន្នន័យនៅលើ Website និង Internet។** បងប្អូនក៏អាចចូលអានអត្ថបទដើមជាភាសាអង់គ្លេសតាមដំណរភ្ជាប់ខាងក្រោមនេះផងដែល។https://serey.io/security/@daisysun/tips-on-internet-security **សូមគោរពបងប្អូនក្នុងសហគមន៏សេរីទាំងអស់គ្នា** ខ្ញុំសូមផ្ដល់ព័ត៌មានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាព Internet។ នេះខ្ញុំជឿថា គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់នរណាម្នាក់ដែលប្រើ Internet។  ១.ការភ្ជាប់ Internet តាមរយៈស៊ីមកាត (ទូរស័ព្ទ) គឺមានសុវត្ថិភាពច្រើនជាង WiFi ។ ២.សុវត្ថិភាពទិន្នន័យនៅលើ WiFi សាធារណៈគឺគួរឱ្យភ័យខ្លាច។ ប្រើវាឱ្យបានតិចតាមតែអាចធ្វើទៅបានហើយនៅពេលដែលអ្នកប្រើវាសូមប្រើ VPN (សូមមើលនៅចំណុចទី៥)។ ៣.កុំរក្សាទុកព័ត៌មាន / ឯកសារសំខាន់ៗនៅលើទូរស័ព្ទឬ Email របស់អ្នក។ ទូរស័ព្ទនិង Email អាចត្រូវបានកាន់កាប់ឬបាត់បង់យ៉ាងងាយស្រួល។ ៤.ត្រួតពិនិត្យជានិច្ចនូវសុវត្ថិភាពនៃការតភ្ជាប់។ ការតភ្ជាប់មានសុវត្ថិភាពមានសោរ (ពណ៌បៃតង) នៅពីមុខ URL:  ប្រសិនបើអ្នកមិនឃើញសោរអ្នកមិនគួរប្រើគេហទំព័រនោះទេ។ ៥.ប្រើ VPN (VPN តំណាងឱ្យបណ្តាញឯកជននិម្មិត។ វាអ៊ិនគ្រីបទិន្នន័យនៃ Internet session របស់អ្នក) ក.វាការពារភាពឯកជនរបស់អ្នកពីព្រោះវាលាក់អាសយដ្ឋាននៃកន្លែងដែលអ្នកកំពុងភ្ជាប់។ ខ.ជាមួយ VPN អ្នកអាចប្រាប់វេបសាយដែលអ្នកកំពុងទស្សនាថាការតភ្ជាប់របស់អ្នកមកពីទីតាំងខុសគ្នាពីទីតាំងពិតប្រាកដរបស់អ្នក។ ឧទាហរណ៍ថាប្រសិនបើអ្នកនៅប្រទេសចិន ហើយប្រទេសចិនបានហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ Facebook អ្នកនៅតែអាចចូលប្រើ Facebook ដោយប្រើ VPN និងកំណត់ទីតាំងទៅអឺរ៉ុបឬសហរដ្ឋអាមេរិក។ល។ កម្មវិធីរុករកដែលមានភ្ជាប់ជាមួយ VPN គឺជាកម្មវិធីរុករក internet។  ប្រើ 2FA (ការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវ 2FA) សម្រាប់រាល់សេវា Internet ដ៏សំខាន់ (Email, Facebook, Cryptocurrency Exchange) ។ ជាមួយនឹង 2FA អ្នកអាចចូលបានតែ Website មួយដោយផ្តល់ឈ្មោះអ្នកប្រើ + ពាក្យសម្ងាត់ + កូដផ្ទៀងផ្ទាត់។ ជាទូទៅកូដកម្មសិទ្ធិបញ្ញានេះគឺចេញពីកម្មវិធីនៅលើទូរស័ព្ទរបស់អ្នកដូចជាកម្មវិធីផ្ទៀងផ្ទាត់ Google ដែលបង្កើតកូដថ្មីរៀងរាល់ 30វិនាទី។ វាមានន័យថាពេលអ្នកចូលអ្នកគ្រាន់តែមានពេលតែ 30វិនាទីដើម្បីបញ្ចូលកូដពីអ្នកផ្ទៀងផ្ទាត់។ ដើម្បីឱ្យមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់អ្នកក៏អាចប្រើកម្មវិធីរុករក TOR ឬកម្មវិធី Internet ជាមួយការតភ្ជាប់ TOR ដែលមានស្រាប់ដូចជាកម្មវិធីរុករក Brave ។ វានឹងធ្វើឱ្យការរកមើលរបស់អ្នកនៅលើ Internet អនាមិក។ សូមប្រយ័ត្នចំពោះWebsite ឬ Email ដែលស្នើឱ្យអ្នកចុចលើតំណនិងបញ្ចូលពត៌មានអ្វីមួយ។ តែងតែប្រើមតិធម្មតារបស់អ្នកថាតើវាជា Email ក្លែងក្លាយឬ Website ក្លែងក្លាយប៉ុនប៉ងទទួលទិន្នន័យសំខាន់ពីអ្នកដូចជាព័ត៌មានលំអិតចូល Email Facebook និង Cryptocurrency Exchange។ ក.ពិនិត្យអាសយដ្ឋានរបស់អ្នកផ្ញើ Email។ ខ.ពិនិត្យ URL នៃ Wedsite ថាតើវាត្រឹមត្រូវដែរឬទេ។ គ.ពិនិត្យមើលសោ (បៃតង) នៅពីមុខរបារ URL។ សូមប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ពិចារណានូវអ្វីដែលនិយាយខាងលើដើម្បីធ្វើអោយបទពិសោធន៍ Internet របស់អ្នកមានសុវត្ថិភាព។ NB: ពាក្យសម្ងាត់របស់អ្នកមិនត្រូវរក្សាទុកនៅលើទូរស័ព្ទរបស់អ្នកទេ។ អ្នកគួរបោះពុម្ពវាឬសរសេរវានៅលើក្រដាសមួយ រឹក៏ Copy រក្សាទុកវានៅលើ USB៕