ទាហានថៃរឹបអូសផ្ទះអ្នកភូមិ...

ទាហានថៃរឹបអូសផ្ទះអ្នកភូមិ និងដីស្រែចម្ការ ទោះបីជាមានបទឈប់បាញ់

សង្ខេប៖ ការបំពានបទឈប់បាញ់ដោយយោធាថៃ ដែលបណ្តេញអ្នកភូមិបន្ទាយមានជ័យ កំពុងបង្កក្តីកង្វល់ផ្នែកមនុស្សធម៌យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ

លោក ថោង គឹមលាង សម្លឹងមើលផ្ទះរបស់គាត់នៅត្រើយម្ខាងនៃរនាំង ដែលមានរបងលួសបន្លា និងសំបកកង់ ដែលទាហានថៃដាក់នៅខាងព្រំដែនកម្ពុជា ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។

កាលពីថ្ងៃទី ១៣ ខែសីហា ដោយរំលោភលើបទឈប់បាញ់ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នានៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា យោធាថៃបានចូលភូមិព្រៃចាន់ក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ហើយបានបញ្ជាឱ្យ គឹមលាង និងអ្នកជិតខាងចេញពីផ្ទះ។

ក្រុម​គ្រួសារ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ពេល​៣០​នាទី​ដើម្បី​រើ​ចេញ​មុន​ពេល​កង​កម្លាំង​ថៃ​បាន​ដំឡើង​របង​លួស​បន្លា​នេះ​អ្នក​ភូមិ​ដែល​រង​គ្រោះ​ប្រាប់​ខ្មែរ​ថាមស៍។

ការ​លុក​លុយ​របស់​ថៃ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដូច​គ្នា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១២ ខែ​សីហា នៅ​ភូមិ​ចោក​ជ័យ ក្នុង​ស្រុក​ដដែល។

ប្រភពបាននិយាយថា គ្រួសារជាច្រើនរួមទាំងជនពិការ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញភ្លាមៗដោយទាហានថៃ។

ដោយ​មិន​ប្រាកដ​ថា​នឹង​មាន​អ្វី​កើត​ឡើង​បន្ទាប់ អ្នក​ភូមិ​បាន​បោះតង់​នៅ​ជិត​ផ្ទះ​ចាស់​របស់​ពួកគេ។
ថ្លែងទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានបរទេសពីរបីនាក់ដំបូងដែលទៅលេងតំបន់រងគ្រោះនោះ គឹមលាង ឪពុកកូន៤នាក់បានប្រាប់ខ្មែរថាមស៍ថា នៅថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ទាហានថៃបានសម្រុកចូលភូមិប្រហែលម៉ោង៣រសៀល។

“ខ្ញុំបានប្រាប់ពួកគេថា ខ្ញុំជាឪពុកដែលមានកូនបួននាក់ ហើយបានសួរថាតើខ្ញុំអាចទៅណាបាន (បន្ទាប់ពី) ចាកចេញពីដីស្រែ និងផ្ទះរបស់ខ្ញុំ។ ពួកគេគ្រាន់តែស្តាប់ត្រចៀកថ្លង់ចំពោះការអង្វររបស់យើង ដោយសុំឱ្យពួកយើងចាកចេញពីកន្លែងនោះក្នុងរយៈពេល 30 នាទី ឬប្រឈមមុខនឹងផលវិបាក។

លោក គឹមលាង បាននិយាយដោយចង្អុលទៅផ្ទះរបស់គាត់នៅត្រើយម្ខាងនៃរបងលួសបន្លា ទាំងទឹកភ្នែករលីងរលោងថា “យើងគ្មានជម្រើសផ្សេងក្រៅពីការរើចេញពីផ្ទះរបស់យើងទេ។

លោកបានទួញសោកថា៖ «យើងមិនប្រាកដថាអនាគតនឹងមានអ្វីសម្រាប់យើងនោះទេ»។

លោក កែវ តារារស្មី អភិបាលស្រុកអូរជ្រៅ បានប្រាប់កាសែតខ្មែរថាមស៍ថា រដ្ឋបាលស្រុកកំពុងព្យាយាមអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីជួយអ្នកភូមិដែលបាត់បង់ផ្ទះសម្បែង និងទ្រព្យសម្បត្តិ។ “វាពិតជាស្ថានភាពដ៏លំបាកមួយ ហើយយើងកំពុងប្រឹងប្រែងអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីជួយពួកគេចេញ”។

អភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក អ៊ុំ រាត្រី មានប្រសាសន៍ថា ពិភពលោកគួរតែយល់ដឹងពីការរំលោភបទឈប់បាញ់គ្នាយ៉ាងសាហាវពីភាគីថៃ។ ប្រជាពលរដ្ឋមានការភ័យខ្លាច រដ្ឋបាលខេត្តកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងរកកន្លែងសមរម្យសម្រាប់ពួកគេស្នាក់នៅរួមជាមួយនឹងការធានាការផ្គត់ផ្គង់អាហារ និងការថែទាំសុខភាពត្រឹមត្រូវ។

លោក លឹម ជ័យថុត នាយរងខុទ្ទកាល័យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានប្រាប់កាសែតខ្មែរថាមស៍ថា តំបន់នេះមានគ្រាប់មីន និងសំណល់ពីសង្គ្រាម ដោយបានចង្អុលទៅក្រុមប្រឹក្សាភិបាលដែលបានសាងសង់ ដែលព្រមានអ្នកភូមិឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន។

លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “មានមីនជាច្រើននៅក្នុងតំបន់នេះដែលនៅសេសសល់ពីសម័យសង្រ្គាមស៊ីវិលនៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 និង 1980។ យើងនៅតែខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងទាក់ទងនឹងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដោះមីននៅក្នុងតំបន់នេះ”។

«ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះរវាងថៃ និងកម្ពុជាប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ភាគីថៃបានបន្តចោទកម្ពុជាពីការដាំគ្រាប់មីនដោយមានចេតនាសម្លាប់ទាហានថៃ។

«មីនដែលផ្ទុះមិនមែនជាគ្រាប់ដែលយើងដាំទេ ហើយភាគីថៃគួរតែបញ្ឈប់យុទ្ធនាការអវិជ្ជមាននេះ។ យើងបន្តដាស់តឿនប្រជាពលរដ្ឋយើងឲ្យប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះគ្រាប់មីន។

រដ្ឋាភិបាលរបស់យើងក៏បានព្រមានភាគីថៃកុំឱ្យចូលទៅក្នុងតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយគ្រាប់មីន។ ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែបន្តបំពានលើការអំពាវនាវនេះ ដោយផ្លាស់ប្តូរទាហានរបស់ពួកគេទៅកាន់តំបន់ហាមឃាត់។

ឥឡូវនេះ តើអ្វីទៅជាចំណុចចោទប្រកាន់កម្ពុជាពេលយើងជាប្រទេសដែលខិតខំដោះមីន?

លោកបានបន្ថែមថា កម្ពុជាកំពុងធ្វើការជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងការប្រឹងប្រែងដោះមីននៅទូទាំងពិភពលោក។ គ្មានអ្នកណាជឿរឿងនេះពីទាហានថៃឡើយ។

កាសែត ខ្មែរថាមស៍ ក៏បានឃើញការលុកលុយរបស់ថៃ នៅជិតច្រកព្រំដែនក្នុងក្រុងប៉ោយប៉ែត ដែលកងកម្លាំងរបស់ប្រទេសនេះ បានដំឡើងរបងបន្លាលួសថ្មីកាលពីសប្តាហ៍មុន។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍ថ្មីៗ ទាហានថៃបានប៉ុនប៉ងលុកលុយបន្ថែមទៀតកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា នៅច្រកទ្វារព្រំដែនបឹងត្រកួន ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងភូមិថ្នល់បំបែក ប៉ុន្តែត្រូវបានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា និងប្រជាពលរដ្ឋក្នុងមូលដ្ឋានរារាំង។

ឧប្បត្តិហេតុនេះបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ដល់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍បណ្តោះអាសន្ន (IOT) ដែលដឹកនាំដោយអនុព័ន្ធការពារជាតិម៉ាឡេស៊ី វរសេនីយ៍ឯក Nazlee Abdul Rahim ដែលបានទៅសួរសុខទុក្ខជនស៊ីវិលដែលផ្លាស់ទីលំនៅនៅជួរមុខ ខណៈដែលម៉ាឡេស៊ីបានបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនរបស់ខ្លួនក្នុងការដាក់ពង្រាយកងទ័ពត្រួតពិនិត្យ។

ក្នុងឧបទ្ទវហេតុកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចំនួន១២គ្រួសារ សរុប៥៩នាក់ នៅឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ត្រូវបានទុកចោលគ្មានផ្ទះសម្បែង និងជាប់គាំងនៅក្រោមជម្រកបណ្តោះអាសន្ន បន្ទាប់ពីយោធាថៃបានដំឡើងលួសបន្លានៅក្នុងភូមិរបស់ពួកគេ ដោយបានរឹបអូសផ្ទះសម្បែង និងដីស្រែចម្ការលើដីកម្ពុជា ដោយបំពានបទឈប់បាញ់។

លោក រាធារី បាន​ថ្លែង​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​ភូមិ​ចកជ័យ និង​ភូមិ​ព្រៃចាន់ ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​សម្ពាធ​ឲ្យ​ចាក​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​សម្បែង ខណៈ​កង​កម្លាំង​ថៃ​ចូល​មក​ក្នុង​ទឹក​ដី​កម្ពុជា។ លោក​បាន​ថ្លែង​ថា​៖ «​ក្នុង​ករណី​ខ្លះ​ពួកគេ​បាន​រុះរើ​របង​អ្នក​ភូមិ​មុន​នឹង​ដំឡើង​លួស​បន្លា​លើ​ដី​កម្ពុជា​ដោយ​រំលោភ​លើ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ដែល​មាន​ស្រាប់»។

លោកបានកត់សម្គាល់ថា កងកម្លាំងថៃបានចាប់ផ្តើមបង្ខំប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចេញក្រៅ ហើយដាក់លួសបន្លា និងសំបកកង់រថយន្តនៅលើទឹកដីកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែសីហា។ ក្នុងចំណោមជនភៀសខ្លួននោះមានជនពិការចំនួន៤នាក់ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ២នាក់។

គណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះកម្ពុជាទទួលបន្ទុកព្រំដែនគោក (JBC) បានចេញការតវ៉ាជាផ្លូវការ និងច្បាស់លាស់ប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលខ្លួនហៅថា "សកម្មភាពទន្ទ្រានដីដោយឯកតោភាគី" របស់កងកម្លាំងយោធាថៃ តាមផ្នែកជាក់លាក់នៃព្រំដែនគោកកម្ពុជា-ថៃ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។

នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយចេញផ្សាយដោយលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនរដ្ឋ JBC បានរៀបរាប់លម្អិតអំពីឧប្បត្តិហេតុចំនួនបីដាច់ដោយឡែកពីគ្នាដែលកើតឡើងនៅចន្លោះថ្ងៃទី 12 និង 14 ខែសីហា ដែលក្នុងនោះទាហានថៃបានចោទប្រកាន់ថាបានធ្វើការដំឡើងលួសបន្លា សំណាញ់ របាំងការពារ និងសំបកកង់នៅក្នុងតំបន់ជម្លោះ។

តាម​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ហេតុការណ៍​លើក​ដំបូង​ត្រូវ​បាន​កត់ត្រា​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១២ សីហា រវាង​បង្គោល​ព្រំដែន​លេខ​៤៦-៤៧ នៅ​ភូមិ​ចក​ជ័យ ឃុំ​អូរ​បី​ជាន់ ស្រុក​អូរជ្រៅ ។ លើក​ទី​២ កើត​ឡើង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១២ ខែ​សីហា នៅ​ចន្លោះ​បង្គោល​ព្រំដែន​លេខ ៤២-៤៣ នៅ​ភូមិ​ព្រៃចាន់ ក្នុង​ឃុំ​អូរបីជាន់​ផង​ដែរ។

ហេតុការណ៍​ថ្មី​បំផុត​នេះ​បាន​កើតឡើង​កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​១៤ សីហា នៅ​ម្តុំ​ច្រកទ្វារ​ព្រំដែន​អន្តរជាតិ​បឹង​ត្រកួន ក្នុង​ឃុំ​គោក​រមៀត ស្រុក​ថ្មពួក ។ JBC បាននិយាយថា ទាហានថៃ "បានព្យាយាមដំឡើងលួសបន្លា សំណាញ់ របាំង និងដាក់សំបកកង់រថយន្ត" ប៉ុន្តែបានបញ្ឈប់ និងដកថយ "នៅពេលសង្កេតឃើញវត្តមានជនស៊ីវិលកម្ពុជា កងកម្លាំងសន្តិសុខកម្ពុជា និងអ្នកសង្កេតការណ៍យោធាបរទេសនៅក្នុងតំបន់"។

គណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CHRC) បានអំពាវនាវឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិ និងស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ាន អន្តរាគមន៍ជាបន្ទាន់ បន្ទាប់ពីអ្វីដែលប្រធានាធិបតីរបស់ខ្លួនបានពិពណ៌នាថាជាការញុះញង់ "ខុសច្បាប់" ដោយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ ចូលមកក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។

កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា IOT បានចុះត្រួតពិនិត្យច្រកព្រំដែនសំខាន់ៗមួយចំនួនក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ រួមមាន ច្រកទ្វារអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត ច្រកទ្វារព្រំដែនអូរបីជាន់ និងច្រកទ្វារព្រំដែនបឹងត្រកួន។ ក្រុមការងារក៏បានចុះពិនិត្យទីតាំងសក្តានុពលក្នុងខេត្តព្រះវិហារ សម្រាប់ការបង្កើតការិយាល័យអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ាន (AOT) ខណៈដែលម៉ាឡេស៊ីបានត្រៀមលក្ខណៈសម្របសម្រួលការដាក់ពង្រាយក្រុមត្រួតពិនិត្យតាមព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា ប្រសិនបើប្រទេសទាំងពីរស្នើសុំ។

IOT មានអនុព័ន្ធការពារមកពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ប្រ៊ុយណេ ឥណ្ឌូណេស៊ី ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា ហ្វីលីពីន និងវៀតណាម ទាំងអ្នកតាំងលំនៅ និងគ្មានអ្នករស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ក្រៅពីការចុះត្រួតពិនិត្យនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក្រុមការងារក៏បានចុះទៅពិនិត្យព្រំដែនអានសេ ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ដែលកងកម្លាំងថៃត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានបន្តដាក់លួសបន្លា ពង្រឹងទីតាំងកងទ័ព និងអនុវត្តការដាក់ពង្រាយផ្សេងៗទៀត បើទោះបីជាមានកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់កាលពីថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមដែលបានចេញនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំវិសាមញ្ញកម្ពុជា-ថៃ) គណៈកម្មាធិការព្រំដែន ៧ សីហា នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (GBC)។

កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ កម្ពុជា និងថៃក៏បានបើកកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការព្រំដែនតំបន់វិសាមញ្ញ (RBC) នៅខេត្តត្រាត ប្រទេសថៃ ដោយភាគីទាំងពីរបានឯកភាពរក្សាទំនាក់ទំនងជាប្រចាំរវាងគ្រប់តំបន់កងទ័ព តំបន់យោធា និងអង្គភាពនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងខិតខំដោះស្រាយរាល់បញ្ហាដោយសន្តិវិធី ជៀសវាងការប៉ះទង្គិចគ្នា។

ទាំងកម្ពុជា និងថៃបានគូសបញ្ជាក់ពីសន្ទុះវិជ្ជមាន និងស្មារតីឆ្ពោះទៅមុខក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី តាមរយៈការចូលរួមនាពេលថ្មីៗនេះ។ ភាគីទាំងពីរក៏បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃការពង្រឹងទំនាក់ទំនងបន្ថែមទៀតនៅគ្រប់កម្រិតដើម្បីកសាងទំនុកចិត្ត និងលើកកម្ពស់អ្នកជិតខាងដ៏ល្អ។

ប្រទេសទាំងពីរបានឯកភាពជាគោលការណ៍ក្នុងការបង្កើតក្រុមសម្របសម្រួលមួយដើម្បីបង្កើនទំនាក់ទំនងនៅគ្រប់កម្រិត រួមទាំងរវាងមេបញ្ជាការ ក្រុមការងារទំនាក់ទំនងព្រំដែន កងកម្លាំងឈរជើងនៅតាមតំបន់ព្រំដែន និងអង្គភាពប្រតិបត្តិការនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ គោលបំណងនៃក្រុមនេះគឺដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ដោយសន្តិវិធី និងជៀសវាងការប៉ះទង្គិចគ្នា ដោយមានការរៀបចំលម្អិតនឹងត្រូវពិភាក្សានៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ RBC លើកក្រោយ។

ក្នុងជំនួបនោះ កម្ពុជាបានអះអាងសារជាថ្មីអំពីសារៈសំខាន់នៃការជំរុញការដោះមីនមនុស្សធម៌ ដោយកត់សម្គាល់ថា វឌ្ឍនភាពអាស្រ័យលើការអនុវត្តទាំងស្រុងនូវបទឈប់បាញ់ និងការវិលទៅរកភាពប្រក្រតីតាមព្រំដែន។

ដោយសារការបោះបង្គោលព្រំដែនកំពុងដំណើរការនាពេលនេះ ការដោះមីនអាចត្រូវបានគេពិចារណានៅក្នុងតំបន់ដែលមានការបោះបង្គោល ឬនៅក្នុងតំបន់គ្មានជម្លោះ ដូចដែលបានព្រមព្រៀងដោយគណៈកម្មការព្រំដែនរួមនៃប្រទេសទាំងពីរ។ ដោយសារ RBC មិនមានអាណត្តិដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តលើការដោះមីន បញ្ហានេះនឹងត្រូវបានដោះស្រាយនៅឯកិច្ចប្រជុំ GBC នាពេលខាងមុខ ដែលគ្រោងនឹងធ្វើឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ។